Polskie firmy szukają zastosowań sztucznej inteligencji w codziennej pracy — od obsługi klientów po analizę danych. Uczestnicy debaty o gospodarce algorytmów podczas Europejskiego Forum Nowych Idei zwracali uwagę, że wdrożenie narzędzia to dopiero początek: firma musi też wiedzieć, kto sprawdzi jego wyniki i odpowie za decyzje.

AI wspiera pracę, ale wymaga kontroli

Jak relacjonowała „Rzeczpospolita”, podczas dyskusji wskazywano m.in. na asystentów telefonicznych i narzędzia wspierające marketing. W pierwszym przypadku system może pomóc obsłużyć zapytanie klienta wtedy, gdy pracownik nie odbiera telefonu. Przydatność konkretnego rozwiązania zależy jednak od zadania i sposobu jego kontroli.

Przedstawicielka OLX zwracała uwagę na inny scenariusz: AI może pomagać kupującym w wyszukiwaniu ofert, nawet gdy nie znają fachowej terminologii. Jednocześnie ocena i ostateczna decyzja pozostają po stronie człowieka. To ważne zwłaszcza wtedy, gdy rekomendacja opiera się na niepełnych lub błędnych danych.

Uczestnicy debaty podkreślali ryzyko nadmiernego zaufania do wskazań systemu. W praktyce oznacza to potrzebę sprawdzania istotnych informacji, ustalenia odpowiedzialności za decyzje oraz zadbania o bezpieczeństwo danych powierzanych narzędziom. Sama obecność człowieka w procesie nie zastąpi możliwości rzeczywistej weryfikacji wyniku.

Gotowość do AI to nie to samo co jej wykorzystanie

W badaniu Barometr AI realizowanym dla Europejskiego Funduszu Leasingowego 22 proc. ankietowanych firm oceniło swoje przygotowanie do wdrażania AI jako niskie lub bardzo niskie, wobec 43 proc. w poprzednim pomiarze. Kolejne 66 proc. wskazało poziom umiarkowany, a 12 proc. — wysoki lub bardzo wysoki.

Te wyniki trzeba czytać z uwzględnieniem doboru próby. Barometr obejmował 450 mikro, małych i średnich firm, które deklarowały zamiar korzystania z AI w kolejnym półroczu. Badanie przeprowadzono od 6 lipca do 7 sierpnia 2026 r. To samoocena respondentów, a nie pomiar kompetencji wszystkich polskich przedsiębiorstw.

Wysokie lub bardzo wysokie przygotowanie deklarowało 28 proc. badanych średnich firm, 10 proc. małych i 3 proc. mikroprzedsiębiorstw. Różnice pokazują, dlaczego decyzję o wdrożeniu warto dopasować do zasobów konkretnej organizacji, zamiast zakładać taki sam poziom gotowości w całym sektorze MŚP.

Szerszy obraz daje Główny Urząd Statystyczny: w 2025 r. wykorzystanie technologii AI deklarowało 8,7 proc. przedsiębiorstw, w których pracowało co najmniej 10 osób. To inne badanie i inny zakres niż w Barometrze EFL, dlatego jego wyniku nie należy traktować jako bezpośredniego porównania samooceny z rzeczywistym wdrożeniem.

Kompetencje są częścią wdrożenia

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości wskazuje, że przy wdrażaniu AI potrzebne są nie tylko umiejętności techniczne i analiza danych, ale również zarządzanie zmianą, komunikacja oraz kompetencje etyczne. Narzędzia trafiają przy tym do istniejących zespołów — m.in. administracji, marketingu, finansów i IT.

W badaniu PARP i Uniwersytetu Jagiellońskiego tylko około jedna czwarta przedsiębiorstw deklarowała dostęp do kadry IT przygotowanej do wdrażania i utrzymywania rozwiązań AI. Badanie ilościowe objęło 1822 pracodawców z 12 branż o dużym potencjale zastosowania tej technologii, więc wyniku nie należy przedstawiać jako pomiaru wszystkich firm w Polsce.

Według Barometru EFL 92 proc. badanych MŚP prowadziło działania związane z AI własnymi siłami, a 37 proc. korzystało z pomocy niezależnych ekspertów. Te odpowiedzi mogą się uzupełniać: firma może rozwijać narzędzia wewnętrznie, a przy wybranych zadaniach korzystać ze wsparcia z zewnątrz.

Dla firmy planującej wdrożenie praktycznym pierwszym krokiem jest wybór konkretnego zadania, sprawdzenie jakości wyników na rzeczywistych przykładach i wyznaczenie osoby odpowiedzialnej za ich ocenę. Dopiero wtedy łatwiej ocenić, czy narzędzie rzeczywiście pomaga, a nie tylko dodaje kolejny etap pracy.